ΨΑΡ-03 Παραδοσιακό ψάρεμα
Οι Βενετοί έφεραν από το νησί Μπουράνο ψαράδες οι οποίοι και μύησαν τους ντόπιους στην τέχνη του ψαρέματος μέχρι τον Β Π.Π. Νέες τεχνικές όπως το νταλιάνι, τα καλαμωτά και τα κοφίνια ήρθαν από τους πρόσφυγες του Μαρμαρά. Έκτοτε μια τάξη ψαράδων σχηματίζεται, οι μπουρανέλοι, Με τα γνωστά πρυάρια τους, από τη λέξη πρυά δηλ το σημερινό πυροφάνι, προερχομενα από το Μπουράνο, ψάρευαν αποκλειστικά και μόνο στον πλούσιο Αμβρακικό με σκάφη κατάλληλα για ρηχά νερά όπως και στο ιταλικό νησί.
Το νταλιάνι, παραδοσιακός τρόπος ψαρέματος στον Αμβρακικό αποτελείται από δύο ξύλινους πύργους σε πυραμοειδές σχήμα ανάμεσα από τους οποίους υπάρχει δίχτυ το οποίο και τεντώνεται για τον εγκλωβισμό περαστικών ψαριών. Εκεί εγκλωβίζονται οι γνωστοί κέφαλοι, μπάφες που δίνουν το περίφημο αυγοράραχο Αμβρακικού.
Τα διβάρια στις λιμνοθάλασσες του Αμβρακικού ως φυσικά ιχθυοτροφεία, έχουν φυσικό άνοιγμα να κυκλοφορούν νερό και ψάρια όπου και μετοικούν τους στις θερμότερες θερμοκρασίες όπου μεγαλώνουν και αναπαράγονται με φυσικό τρόπο.
Το Νταλιάνι: Ομαδικότητα και στρατηγική στα νερά του Αμβρακικού
Η τεχνική στο νταλιάνι δεν αποτελεί απλώς έναν τρόπο ψαρέματος, αλλά μια ιεροτελεστία που βασίζεται στον απόλυτο συντονισμό. Η συγκεκριμένη μέθοδος έφτασε στην περιοχή της Πρέβεζας το 1922 από έναν πρόσφυγα της Μαύρης Θάλασσας, τον Κόκκεις, ο οποίος μετέδωσε τη γνώση του στους ντόπιους αλιείς. Το νταλιάνι στήνεται σε στρατηγικά σημεία του κόλπου, ακριβώς στα περάσματα όπου κινούνται τα κοπάδια των ψαριών.
Η όλη κατασκευή θυμίζει θαλάσσιο παρατηρητήριο, καθώς αποτελείται από μια ευρύχωρη παγίδα από δίχτυα και δύο υπερυψωμένα πόστα, τα οποία στηρίζονται σε τρία δοκάρια το καθένα. Η διαδικασία ξεκινά με τον παρατηρητή, του οποίου η βάρδια διαρκεί αυστηρά δύο ώρες, να ελέγχει την κίνηση των κοπαδιών. Μόλις εντοπίσει τα ψάρια να πλησιάζουν, δίνει το σύνθημα και αμέσως ο δεύτερος ψαράς τραβάει το σχοινί για να κλείσει το δίχτυ της παγίδας. Ταυτόχρονα, τα παραδοσιακά πριάρια που παραμονεύουν ολόγυρα καταφθάνουν, και ένα πλήρωμα περίπου 12 ατόμων μαζεύει τα εγκλωβισμένα αλιεύματα. Αυτή η συγχρονισμένη προσπάθεια μπορεί να επαναληφθεί έως και δέκα φορές την ημέρα, φέρνοντας στις βάρκες είδη όπως κέφαλοι, μαγιάτικα, σπάροι και μουρμούρια. Το τελευταίο εν ενεργεία νταλιάνι του Αμβρακικού διατηρείται ζωντανό από τον Αλιευτικό Συνεταιρισμό Πρεβέζης, στη θέση Λασκάρα.
Το Παραδοσιακό Διβάρι και οι Σύγχρονες Ιχθυοσυλληπτικές Εγκαταστάσεις
Η λέξη «διβάρι» έχει τις ρίζες της στη ρωμαϊκή λέξη vivarium, που μεταφράζεται ως «ζωοτροφείο». Στον Αμβρακικό, ο όρος περιγράφει τις στρατηγικές περιοχές γύρω από τα φυσικά ανοίγματα (τους «αβλέμονες») από τα οποία οι λιμνοθάλασσες επικοινωνούν με τον κύριο κόλπο. Εκεί στηνόταν παραδοσιακά η αλιευτική δραστηριότητα με τις περίφημες «καλαμωτές», οι οποίες πλέκονταν επιδέξια από ντόπια καλάμια δεμένα σφιχτά με βούρλα ή ψαθί.
Το έξυπνο σχήμα τους λειτουργούσε ως μονόδρομος: επέτρεπε στα ψάρια να εισέλθουν άνετα στη λιμνοθάλασσα, αλλά έκανε την επιστροφή τους στη θάλασσα πρακτικά αδύνατη. Περνώντας στη σύγχρονη εποχή, η διαχείριση αυτών των υφάλμυρων νερών εξελίχθηκε με την εισαγωγή των μόνιμων ιχθυοσυλληπτικών εγκαταστάσεων. Η καινοτομία αυτή σχεδιάστηκε αρχικά για τις κλειστές λιμνοθάλασσες της Βενετίας και άρχισε να εφαρμόζεται στην Ελλάδα τη δεκαετία του 1980, αντικαθιστώντας σταδιακά τις παλιές πλεκτές καλαμωτές.
Οι σύγχρονες κατασκευές διαθέτουν μόνιμους πασσάλους από τσιμέντο ή εμποτισμένο ξύλο, οι οποίοι φέρουν εγκοπές. Σε αυτές τοποθετούνται κινητά πλαίσια κατασκευασμένα από ελαφριά και ανθεκτικά στη διάβρωση υλικά, όπως κράμα αλουμινίου ή πολυεστερική υαλορητίνη. Η ευελιξία του συστήματος επιτρέπει στους ψαράδες να εγκλωβίζουν στοχευμένα μόνο τα ψάρια εμπορεύσιμου μεγέθους, αφήνοντας ταυτόχρονα τον γόνο να εισέλθει ελεύθερα για να αναπτυχθεί. Ακόμα και σήμερα, πάντως, δεν είναι σπάνιο να βλέπει κανείς τους ψαράδες να παρεμβαίνουν προσθέτοντας καλάμια στα τεχνητά στόμια, παντρεύοντας την τεχνολογία με την αξεπέραστη παραδοσιακή τεχνική.